भारतीय आयकर विभागाने कर परतावा प्रक्रियेतील विलंबाबद्दलच्या चिंतांना प्रतिसाद दिला आहे, अपेक्षित वेळापत्रके आणि अडथळ्यांची सामान्य कारणे स्पष्ट केली आहेत. अनेक करदात्यांनी त्यांचे आयकर विवरणपत्र (ITR) भरल्यानंतरही त्यांना अद्याप त्यांचा परतावा मिळालेला नाही, हा विषय "टॅक्स रिफंड" या नावाने भारतभर चर्चेत आहे.
साधारणपणे, एकदा ITR प्रक्रियाकृत आणि सत्यापित झाल्यानंतर, कर परतावा काही आठवड्यांत करदात्याच्या बँक खात्यात जमा होतो. तथापि, विविध घटकांमुळे महत्त्वपूर्ण विलंब होऊ शकतो, ज्यामुळे अनेकांना प्रतीक्षा कालावधी वाढतो.
परतावा विलंबाचे एक प्राथमिक कारण अनेकदा ITR भरताना दिलेल्या बँक खात्याच्या तपशिलातील त्रुटी किंवा विसंगती असते. जर खाते क्रमांक चुकीचा असेल, पूर्व-प्रमाणीकृत (pre-validated) नसेल, किंवा जर खाते संयुक्तपणे धारण केलेले असेल आणि फक्त एकच पॅन (PAN) जोडलेला असेल, तर परतावा हस्तांतरण अयशस्वी होऊ शकते. करदात्यांना त्यांचे बँक खाते ई-फायलिंग पोर्टलवर अचूकपणे जोडलेले आणि पूर्व-प्रमाणीकृत असल्याची खात्री करण्याचा सल्ला दिला जातो.
आणखी एक सामान्य समस्या ITR मधील विसंगतींमधून उद्भवते. ITR मध्ये नोंदवलेल्या उत्पन्नात आणि आयकर विभागाकडे उपलब्ध असलेल्या डेटा (जसे की फॉर्म 26AS किंवा वार्षिक माहिती विवरणपत्र (AIS)) मध्ये कोणतीही विसंगती आढळल्यास, यामुळे मॅन्युअल पुनरावलोकन (manual review) सुरू होऊ शकते, ज्यामुळे प्रक्रियेस लक्षणीय विलंब होतो.
याव्यतिरिक्त, जर करदात्यावर मागील मूल्यांकन वर्षांची थकबाकी (outstanding demand) असेल, तर विभाग चालू वर्षाचा परतावा त्या मागणीविरुद्ध समायोजित करू शकतो. अशा परिस्थितीत, करदात्यास सामान्यतः समायोजनाबद्दल सूचित केले जाते आणि उर्वरित रक्कम, काही असल्यास, नंतर प्रक्रिया केली जाते.
ई-फायलिंग पोर्टलवर किंवा बँकांकडून परतावा प्रक्रियेच्या टप्प्यात तांत्रिक अडचणींमुळे देखील विलंब होऊ शकतो. जरी हे कमी वारंवार घडत असले तरी, या प्रणालीव्यापी समस्या एकाच वेळी मोठ्या संख्येने करदात्यांवर परिणाम करू शकतात.
काही प्रकरणांमध्ये, जर ITR अंतिम मुदतीच्या जवळ भरला असेल, तर प्रक्रियेत बॅकलॉगमुळे परताव्याला विलंब होऊ शकतो. याव्यतिरिक्त, जर ITR छाननीसाठी निवडला गेला असेल, तर मूल्यांकन पूर्ण झाल्यानंतरच परतावा प्रक्रिया केली जाईल, ज्यास अनेक महिने लागू शकतात.
करदात्यांसाठी, आयकर ई-फायलिंग पोर्टलवर परताव्याची स्थिती सक्रियपणे तपासणे महत्त्वाचे आहे. पोर्टल 'परतावा देय' (Refund Due) पासून 'परतावा पाठवला' (Refund Dispatched) किंवा 'परतावा अयशस्वी' (Refund Failed) पर्यंतच्या स्थितीवर रीअल-टाइम अद्यतने प्रदान करते. जर परतावा अयशस्वी झाला, तर त्याचे कारण सामान्यतः दिले जाते, ज्यामुळे करदात्यास त्वरित सुधारात्मक कारवाई करता येते.
पुढे असे होईल की प्रभावित करदात्यांना ई-फायलिंग पोर्टलवर त्यांच्या बँक तपशिलाची आणि ITR च्या अचूकतेची पडताळणी करण्यास प्रोत्साहित केले जाईल. आयकर विभाग प्रक्रिया सुलभ करण्यासाठी आणि परताव्याची वेळ कमी करण्यासाठी प्रयत्न करत आहे, पात्र करदात्यांना निधी जलद जमा होईल याची खात्री करत आहे.